Te land, ter zee en in de lucht streek in 1992, 1995 en 1997 neer in Dordrecht. Nu brengt Beeld & Geluid met originele voorwerpen de geschiedenis van het legendarische televisieprogramma opnieuw tot leven.

'M'n gras! M'n gras!'

André van Duin

Het legendarische televisieprogramma Te land, ter zee en in de lucht streek in 1992, 1995 en 1997 neer in Dordrecht. Deelnemers kwamen opdagen met zelfgebouwde voertuigen en een nat pak was nooit ver weg. Beeld & Geluid haalt de (ook Dordtse) herinneringen aan deze televisieklassieker weer boven water.

Te land, ter zee en in de lucht bij Beeld & Geluid

In het Atrium van Beeld & Geluid in Hilversum zijn originele voorwerpen uit het programma te zien. Blikvangers zijn de eenwieler waarmee recorddeelnemer Johan Vlemmix in 1982 meedeed aan Fiets ’m d’r in en het bananenkostuum dat hij in 1989 droeg. Vlemmix verscheen zeker honderd keer als deelnemer en werd later starter en jurylid. De presentatie in Beeld & Geluid is tot en met zondag 4 oktober gratis te bezoeken.

Van Vlieg er eens uit tot televisieklassieker

Het programma begon in 1973 als Vlieg er eens uit en kreeg in 1978 de bekende naam Te land, ter zee en in de lucht. De opzet was eenvoudig. Deelnemers bouwden soms wekenlang aan een voertuig waarmee zij een parcours moesten afleggen. Niet zelden waren al die uren werk binnen enkele seconden verdwenen, tegelijk met het voertuig dat in het water plonsde. Ook de onderdelen op het land zorgden voor onvergetelijke televisie. Wie André van Duin commentaar hoorde geven bij het achteruitrijden, herinnert zich waarschijnlijk nog zijn vertwijfelde uitroep: 'M’n gras! M’n gras!'

Drie opnamen in Dordrecht

Dordrecht vormde minstens drie keer het decor van het programma. Een overzicht van de betrokken reddingsbrigades vermeldt in 1992 het onderdeel Heen en Weer in Dordrecht. In 1995 en 1997 keerde het televisiecircus terug naar het Eiland van Dordrecht voor Freewheelen. De Dordtse aflevering uit 1995 werd gepresenteerd door Jack van Gelder en Jurre Bosman. Twee jaar later nam Rob Fruithof de presentatie van Freewheelen voor zijn rekening.

Zonder remmen richting het water

Bij Freewheelen reden kandidaten met een zelfgebouwd voertuig van een helling. De kunst was om zonder gewone remmen zo dicht mogelijk bij het einde van de baan tot stilstand te komen. Te vroeg stoppen betekende verliezen, te laat stoppen leverde een nat pak op. Het waterrijke Dordrecht past heel goed bij dit stukje Nederlandse televisiegeschiedenis. Zelfs wanneer de deelnemers uiteindelijk samen met de brokstukken van hun voertuig eruit moesten worden gevist.